Отбасы деген не? Ер мен қыз неке қиып отбасылы болады. Бірге тұрып, бірге жүреді. Ортақ бюджеті пайда болады. Біраздан кейін балалары да қосылады. Батыста отбасы деп екі жігіттен не екі қыздан құрылған жұптарды да атайды. Бірақ Қазақстанда олай емес. Заң бойынша тек ер мен қыз ғана отбасын құра алады.
Кезінде қазақ жерінде гомосексуалды отбасыларды заңдастыру деген бастама болған екен. Қазақстан жерінде Батыс Еуропа мен АҚШ компаниялары тарапынан болған бастама. Бірақ ел көтеріліп, неше түрлі митинг болып ондай бастамалар қалды.
Отбасы бірнеше адамнан құралады. Солардың тізімі отбасы мүшелері деп аталады. Отбасы әкеден, анадан, балалардан құралады. Сонымен қатар бір жерде жұбайлардың ата-аналары да тұруы мүмкін. Оларды ата мен апа дейді. Қазақи отбасында ата мен әже және олардың балалары мен немелері бірге тұратын.
Баяғы заманда бір атаның балалары бір ауыл құрып жеке көшіп жүретін. Бір атаның балалары, немерелері, шөберелері және кейде шөпшектері бір жерде тұрған. Мысалы жүз жасаған ақсақалдарда тұқымы бір ірі әулет болатын. Ондайда атаны баба дейді.
Бала дүниеге келсе отбасы үш мүшеден құрылады. Әке, ана және бала. Баласыз үй мазар дегендей көне қазақта бала көп болған. Атақты батыр, би мен хандарда ондаған тіпті кейбіреулерінде жүздеген бала болған екен. Мысалы Абылай ханда шамамен қырық шақты бала болған екен. Бірнеше анадан туылған балалар жеке жеке әулет болыпты. Мысалы Абылайдың қалмақ қызынан тарайтын ұлы Қасым сұлтан қазақтың соңғы ханы Кеңесарының әкесі болған.
Ал Уәли деген қалмақ қызынан тараған әулеттен атақты Шоқан Уалиханов дүниеге келген. Яғни Кеңесары мен Шоқан Абылай ханның немерелері.
Кейде ажырасып қалатындар да бар, сондай жағдайда бала әдетте анасымен қалады және отбасы толыққанды емес делінеді. Жалғыз басты ана деген атау бар. Бірақ бала әкесімен де бірге болуы мүмкін. Онда жалғыз басты әке дейді.
Ажырасудан кейін бала алимент алады. Негізінен Қазақстанда көбіне ерлер әйелдеріне алимент төлейді. Балаға ауқат, киім алу үшін. Мектепке керекті заттарды дүкеннен алу үшін. Егер бала әкемен қалса алиментті анасы төлейді. Бұндай отбасылар да бар.
